Hashize imyaka irenga mirongo itatu nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ibibazo bijyanye n’ubutabera, kubazwa inshingano, no gusobanukirwa neza ibyabaye bikomeje kugarukwaho. Nubwo umuryango mpuzamahanga, binyuze mu Rukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda (ICTR), wakurikiranye bamwe mu bayobozi bakuru, hari imanza zimwe na zimwe zikigaragara nk’izidasobanutse neza ku bashaka kumenya ukuri kwuzuye kw’ibyabaye.
Muri ibyo bibazo, hakunze kuvugwa Eugene Mbarushimana, uvugwa nk’Umunyamabanga Mukuru wa Interahamwe. Amakuru amwe avuga ko yabaye mu Bubiligi, akora muri RwandAir i Buruseli, kandi akabasha kugenda hagati y’u Burayi n’u Rwanda nta nkomyi. Ibi bituma benshi bibaza impamvu umuntu uvugwa muri uwo mwanya atigeze afatwa cyangwa ngo akurikiranwe n’inzego mpuzamahanga.
Mu buryo nk’ubwo, DieudonnĂ© Niyitegeka, uvugwa nk’uwari ushinzwe umutungo (treasurer) wa Komite y’Igihugu ya Interahamwe, bivugwa ko yabaye muri Canada mu mahoro, ndetse akabasha kujya mu Rwanda igihe ashakiye. Ibi nabyo byongera ibibazo ku bijyanye n’uko abantu bose bagize uruhare mu nzego zijyanye n’ibyabaye batabajijwe cyangwa ngo bakurikiranwe mu buryo bungana.
Izi ngero zatumye havuka impaka nini: niba abantu bari mu myanya ikomeye muri Interahamwe batarakurikiranwe, bivuze iki ku bijyanye n’ubutabera bwatanzwe? Hari abavuga ko ibi bishobora kugaragaza ko hari impamvu za politiki zishobora kuba zaragize uruhare mu guhitamo abakurikiranwe n’abatazakurikiranwe. Abandi bo bavuga ko inkiko mpuzamahanga zagize aho zigarukira mu bushobozi no mu bikoresho byazo.
Nubwo ICTR yakatiye bamwe mu bayobozi bakuru kandi igaragaza ko Jenoside yari ifite igenamigambi, kuba hari abantu bamwe batigeze bakurikiranwa bikomeje gutuma habaho gushidikanya no gusaba ibisobanuro birambuye.
Muri rusange, ibi bibazo bikomeje kugaragaza ikibazo gikomeye: ese ubutabera bwatanzwe bwari buhagije ku buryo bwabashije kugera ku bantu bose bafite uruhare? Mu gihe amateka akomeje gusuzumwa no kongera gusuzumwa, gusobanukirwa ukuri kose bikomeje kuba ingenzi mu gusobanura neza kimwe mu bihe bikomeye cyane byabaye ku mugabane wa Afurika.