Mureke tubwizanye ukuri nk’Abanyarwanda.
Mu gihe imyaka irenga makumyabiri ishize intambara mu burasirazuba bwa Democratic Republic of the Congo idacogora, ikibazo kimwe gikomeje kugaruka: FDLR ni iki uyu munsi—ni umwanzi nyakuri, cyangwa ni ikibazo cyahinduwe urwitwazo rwa politiki?
Niba koko FDLR igihari nk’uko bivugwa, kandi ikaba ikomeje kwakira urubyiruko—harimo n’abavutse nyuma ya 1994—hari ikibazo gikomeye tugomba kwibaza tudatinya:
Ni iki gituma urubyiruko rw’Abanyarwanda ruyoboka umutwe witwaje intwaro uri hanze y’igihugu?
Iki si ikibazo cya gisirikare gusa. Ni ikibazo cya politiki.
Niba koko hari abasore n’inkumi b’Abahutu bumva igisubizo kiri mu gufata intwaro, ntibivuga gusa ku mbaraga za FDLR—bivuga ku kibazo kiri imbere mu gihugu kidakemutse. Bivuga ku bumva ko badafite ijambo, ko batabonamo ejo hazaza, cyangwa ko amateka yabo atigeze avugwa uko bikwiye.
Iyo ibyo bibazo bititabiriwe, igisubizo cya gisirikare kiba nk’ugukata amababi y’igiti, ugasiga imizi.
Politiki y’intambara idashira
Leta ya Rwanda imaze igihe kirekire igaragaza FDLR nk’ikibazo gikomeye cy’umutekano, igasobanura ibikorwa byayo mu burasirazuba bwa Congo nk’ingamba zo kwirwanaho.
Ariko se, nyuma y’imyaka myinshi y’izo ngamba za gisirikare:
FDLR yaba yarashizeho burundu?
Cyangwa ikibazo kiracyagaruka uko imyaka ihita indi igataha?
Niba igisubizo ari uko kigihari, birasaba gutekereza indi nzira.
Kuko ukuri kuroroshye: intambara idafite iherezo si igisubizo kirambye.
Ibiganiro nk’inzira yonyine irambye
Amateka y’isi atwereka ko n’imitwe yitwaje intwaro yafatwaga nk’iy’akaga yagiye irangira binyuze mu biganiro:
ibiganiro by’amahoro
gahunda zo gusubiza mu buzima busanzwe abarwanyi
no gukemura impamvu z’ibanze zituma abantu bafata intwaro
Kuki iki gitekerezo kidahabwa umwanya uhagije ku kibazo cya FDLR?
Kuki igisubizo gihora kigarukira ku ntambara, aho gushaka gukemura imizi y’ikibazo?
Ikibazo kigomba kuvugwa n’ubutwari
Hari n’ikindi gitekerezo kitavugwaho rumwe ariko kigenda cyumvikana mu bice bimwe:
ko FDLR ishobora kuba yarahindutse igikoresho cya politiki, gikoreshwa mu gusobanura no gutsindishiriza uruhare rw’u Rwanda mu bibazo bya Congo.
Ibi si ibintu byafatwa nk’ukuri kudakuka. Ariko kuba bivugwa, kandi bikomeza kugaruka, byonyine birasaba ko habaho umucyo n’ibisobanuro birambuye.
Umusozo: igihe cyo guhindura inzira
Abanyarwanda bagomba gutinyuka kwibaza ibibazo bikomeye—atari mu rwego rwo gucamo ibice igihugu, ahubwo mu rwego rwo gushaka igisubizo kirambye.
Niba koko hari urubyiruko rujya muri FDLR, igisubizo si ukubarwanya gusa. Ni ukumva impamvu bajyayo.
Niba koko hari ikibazo cy’umutekano, igisubizo si uguhora mu ntambara idashira. Ni ugushaka amahoro arambye.
Kuko amaherezo y’ibintu byose ashingiye ku kuri kumwe:
Nta mahoro arambye ashobora kuboneka hatabayeho ibiganiro, ukuri, n’ubushake bwo guhindura inzira.
